Hartkatherisatie
Op deze pagina
Doel Voorbereiding Verloop Nazorg Aandachtspunten Resultaten
Doel
Het hart is een holle spier die zorgt voor de bloedcirculatie. Het voorziet alle belangrijke organen in het lichaam zoals de hersenen, nieren, spieren, ... van de nodige bloedtoevoer inclusief zuurstof en voedingsstoffen essentieel voor een goede werking van de organen.
Het hart bestaat uit een rechter- en linker helft, die volledig van elkaar gescheiden zijn. Beide helften bestaan uit een voorkamer of atrium en een kamer of ventrikel. Wanneer bloed het hart binnenstroomt vanuit het lichaam en de longen, stroomt het respectievelijk in de rechter- en de linker voorkamer. Daarna wordt het bloed vanuit de voorkamers naar de kamers gepompt. Deze kamers pompen vervolgens het bloed naar de rest van het lichaam en de longen. De hartkleppen zorgen er dan voor dat het bloed in het hart in slechts één richting kan stromen. Alle delen van het hart werken samen om ervoor te zorgen dat het zuurstofarm bloed vanuit het lichaam in de rechterharthelft binnenstroomt en het zuurstofrijk bloed vanuit de longen in de linkerharthelft. Een mens heeft een rechter kransslagader en een linker kransslagader die in twee takken splitst. De kransslagaders of coronairen zorgen ervoor dat onze hartspier voorzien wordt van zuurstof.
De bloedvoorziening van het hart gebeurt door de coronaire vaten. Deze kunnen dichtslibben ten gevolge van aderverkalking of atheromatose. Door roken, hoge bloeddruk, cholesterol, diabetes en ouderdom kunnen er zich in die bloedvaten namelijk cholesterol- of kalkplaten vormen die langzaam groter worden.
Op een zeker ogenblik is de bloedvoorziening naar het hartspierweefsel of myocard niet meer voldoende om te beantwoorden aan de gevraagde activiteit. De hartspier lost dit zo veel mogelijk op door op een anaerobe manier aan energiewinning te voorzien, maar dit genereert melkzuur. Dit melkzuur geeft in eerste instantie de angineuze klachten, pijn op de borst uitstralend, meestal naar de linkerarm. In een later stadium, bij volledige afsluiting van het bloedvat, kan de hartspier zelfs gedeeltelijk afsterven, het infarct.
Ook met de hartkleppen kunnen er problemen ontstaan. Wanneer deze niet goed meer functioneren of afsluiten kan het zuurstofrijk bloed vermengen met zuurstofarm bloed. Als de aortaklep niet goed afsluit vloeit er onvoldoende zuurstofrijk bloed naar het lichaam wat ook problemen geeft. De kracht waarmee het hart samentrekt is ook belangrijk om ons lichaam te voorzien van zuurstof en voeding. Mogelijke oorzaken zijn roken, stress, hoge bloeddruk, alcoholgebruik, vetrijke en zoutrijke voeding, ouderdom, en aangeboren afwijkingen.
Gevolg van deze vernauwing:
- Pijn in de borst, vooral bij inspanning of stress
- Drukkend gevoel ter hoogte van de borststreek
- Kortademigheid
- Overmatig transpireren
- Soms misselijkheid en braken
- Hartritmestoornissen
- In ernstige gevallen kan het leiden tot een hartaanval
Wanneer deze problemen zich stellen zal de dokter de patiënt voorstellen om een hartcatheterisatie te ondergaan. Via een coronarografie kan men de bloedvaten zichtbaar maken en eventuele vernauwingen bekijken en zo mogelijk behandelen door middel van ballondilatatie en het plaatsen van een stent. De techniek bestaat erin een katheter via de arteria radialis of polsslagader op te voeren tot bij de coronaire vaten. Waarna contraststof wordt ingespoten om zo de bloedvaten zichtbaar te maken. Indien mogelijk zal de arts het bloedvat openen en een stent plaatsen om het bloedvat open te houden.
Alternatieve techniek: coronarografie via de dijslagader of arteria femoralis. De polsslagader is in sommige gevallen te klein, te gevoelig of te bochtig om met de katheters door te gaan – waarbij in ongeveer 1-2% van de gevallen het onderzoek via de slagader in de lies zal moeten verlopen. In dat geval is enkele uren bedrust aangewezen na de procedure, om de insteekplaats van de katheters te laten genezen zodat deze niet zou nabloeden.
Voorbereiding
Je mag nog een ontbijt nuttigen voor het onderzoek, maar vermijd grote of zware maaltijden. Je dient in de 3 uren voor het onderzoek nuchter te zijn – voor een onderzoek in de namiddag dus vanaf 9u ‘s ochtends. Uw ochtendmedicatie mag je innemen. Verder vragen we ook gedurende 24 uur voor het onderzoek geen caffeïnehoudende dranken te drinken of chocolade te eten (deze kunnen het effect van sommige medicatie tegenwerken).
- Juwelen
Tijdens het onderzoek draag je best geen juwelen. Laat deze dan ook ineens thuis.
- Contra-indicaties
Wat je zeker vooraf moet melden aan de arts: een (mogelijke) zwangerschap, als je borstvoeding geeft, of je diabetespatiënt bent, ...
- Medicatie
Informeer de arts welke geneesmiddelen je gebruikt, liefst aan de hand van een medicatie-overzicht en in originele verpakking, om contra-indicaties uit te kunnen sluiten. De arts zal met jou bespreken of je met bepaalde medicatie al dan niet voor enige tijd dient te stoppen in het kader van het onderzoek.
- Allergieën
Deel mogelijke allergieën mee zodat preventieve maatregelen kunnen genomen worden: latexallergie, allergie voor bepaalde medicijnen of (verdovings) producten, contrastvloeistoffen, bepaalde voedingsmiddelen, ...
- Wat breng je mee?
Voor een vlot verloop van het onderzoek breng je volgende zaken mee:- Identiteitskaart
- Verzekeringsformulieren en -documenten
- Jouw thuismedicatie (liefst in originele verpakking en met een overzichtslijst)
- Toiletgerief, handdoeken en washandjes
- Slaapkleding, kamerjas, pantoffels, ...
Wij stellen alles in het werk om diefstallen te voorkomen, maar een ziekenhuis is en blijft een publieke plaats. Breng daarom geen waardevolle voorwerpen zoals juwelen en geld mee naar het ziekenhuis.
- Toestemmingsformulier
Voor we starten met de coronarografie, vragen we het toestemmingsformulier of informed consent tot het onderzoek te vervolledigen, te ondertekenen en te overhandigen aan het zorgteam. Indien mogelijk kan je dit thuis reeds doen. Dit formulier wordt toegevoegd aan jouw medisch dossier.
Verloop
De cardioloog maakt met jou de nodige afspraken betreffende jouw ziekenhuisopname. Er zijn verschillende mogelijkheden waarop het onderzoek kan plaatsvinden:
- Maandag met opname op maandag om 7u en het onderzoek maandagnamiddag
- Donderdag met opname op donderdag om 7u en het onderzoek donderdagnamiddag
Je schrijft jezelf eerst in bij de dienst Inschrijvingen in de inkomhal. Zoals gebruikelijk bij elke ziekenhuisopname heb je jouw identiteitskaart hier bij nodig. Na de inschrijving wordt je begeleid of verwezen naar de verpleegafdeling.
Voorbereidingen
Er worden enkele voorbereidende onderzoeken uitgevoerd: een bloedafname en een ECG. Voorafgaand aan het onderzoek wordt een infuus gestoken. De liesplooien, alsook de zone van de navel tot de knie kunnen omwille van hygiënische redenen uitgebreid preoperatief geschoren worden indien nodig.
Het onderzoek
Het coronarografisch onderzoek vindt plaats in het Universitair Ziekenhuis VUB te Jette. Je wordt met de ambulance vervoerd vanuit het AZ Jan Portaels naar het UZ VUB. Je wordt afgehaald tussen 11u en 12u, afhankelijk van de planning. Breng een kamerjas en pantoffels mee om tijdens het transport te dragen. Voor jouw comfort ga je best vóór het vertrek nog even naar het toilet, tijdens het onderzoek is dat niet meer mogelijk.
Het coronarografisch onderzoek wordt via de pols of lies uitgevoerd. Je wordt aangesloten op een monitor, zodat artsen en verpleegkundigen jouw hartritme, bloeddruk en zuurstofsaturatie kunnen volgen. Na de plaatselijke verdoving van de aanprikplaats wordt jouw slagader aangeprikt, en een dun buisje in de slagader opgeschoven waarlangs de katheters tot aan het hart gevoerd worden.
De contrastvloeistof in de kransslagaders maakt de kransslagaders met al hun vertakkingen zichtbaar en tonen eventuele vernauwingen of verstoppingen nauwkeurig aan. Je kan een warmtegevoel ervaren. Tijdelijke verergering van de angineuze klachten (druk op de borst) is eveneens mogelijk. Na afloop van het onderzoek verwijdert de arts de katheter uit de slagader en krijg je een lokaal drukverband. Daarna wordt je per ambulance terug gebracht naar het AZ Jan Portaels.
Het is mogelijk dat de cardioloog niet alleen vraagt de kransslagaders te onderzoeken, maar ook een controle van de drukken in de verschillende hartkamers aanvraagt. In dat geval wordt een rechterhartkatheterisatie aansluitend aan de coronarografie verricht. Er wordt in dat geval een tweede katheter geplaatst (naast de katheter gebruikt voor de coronarografie in hetzij de lies, hetzij de arm). Deze katheter wordt in een ader geplaatst in plaats van een slagader, en wordt aan het einde van het onderzoek eveneens verwijderd. Langs hier wordt een fijn buisje naar het hart gevoerd om drukmetingen te verrichten. Na verwijderen van de katheter wordt een lokaal drukverband aangelegd.
Indien na verloop van de coronarografie een ernstige vernauwing wordt waargenomen, wordt dit al dan niet aansluitend behandeld met een ballondilatatie en/of stentimplantatie. De keuze dit al dan niet aansluitend te doen hangt af van de complexiteit van de vernauwing en de anatomie van het bloedvat. Indien dit aangewezen is, kan de cardioloog beslissen dit in een tweede tijd te verrichten om de nodige voorbereidingen te treffen.
Nazorg
Afhankelijk van de individuele situatie is de patiënt een viertal uren later terug op de verpleegafdeling van het AZ Jan Portaels. Er kunnen zich nu drie situaties voordoen:
Er werd een plastic drukverband op de pols aangebracht. Je kan hiervan enige hinder of pijn ondervinden, meestal beperkt tot een onaangenaam gevoel. Gedurende de 4-6 uren na het onderzoek zal het zorgteam de druk in de knelband geregeld verminderen. Het drukverband wordt uit veiligheidsoverwegingen gedurende de nacht aangehouden in afgelaten toestand. Verwittig het zorgteam onmiddellijk indien jouw hand gevoelloos of erg wit verkleurt. Meld ook bloedverlies ter hoogte van jouw pols. Na inspectie door de verpleging de ochtend nadien, wordt dit af gedaan.Er werd een drukverband op de lies aangebracht. In dit geval is minimaal 6 uur bedrust vereist. Het is mogelijk dat 12 uur bedrust voorgeschreven wordt om complicaties te vermijden.Er werd door de arts een afsluitdopje of slotje (vanzelf oplosbaar na verloop van tijd) geplaatst in de liesslagader. In dat geval is in principe slechts 4 uur bedrust vereist. Het is mogelijk dat tot 12 uur bedrust voorgeschreven wordt om complicaties te vermijden.
Van zodra je terug op de patiëntenkamer bent, wordt een electrocardiogram (EKG) afgenomen ter registratie van de hartactiviteit en een telemetrie geplaatst dat in verbinding staat met de computer die voortdurend de hartfuncties nauwkeuring opvolgt.
Eten en drinken kan vrijwel onmiddellijk na afloop van het onderzoek.
De dag na het coronarografisch onderzoek wordt ter controle nog bloed afgenomen. Bij het minste gevoel van onwel, pijn of warmte in de lies dien je het zorgteam verwittigen, net als bij pijn ter hoogte van de borststreek of de aanprik plaats on ingeval van een warm, nat gevoel in de lies of de pols.
Van zodra de arts u medisch ontslagklaar verklaard heeft, mag je het ziekenhuis verlaten. Zonder enige complicaties is dit doorgaans de ochtend na het onderzoek.
We raden aan zelf geen voertuig te besturen, maar volwassen begeleiding te voorzien om je veilig thuis te brengen. Mocht je eens thuis toch hinder ondervinden ter hoogte van de aanprikplaats, bijvoorbeeld een bloeding, dien je dit best door een arts of uw huisarts te laten nakijken.
De dagelijkse activiteiten kunnen meestal na een rustpauze van zo’n twee dagen hervat worden. De eerste dagen kan je beter niet fietsen of een geen bad nemen, douchen mag wel. Wij adviseren pas een week na het ontslag uit het ziekenhuis opnieuw te sporten of zwaar lichamelijk werk te verrichten.
Na ontslag zal de behandelende arts je een datum meegeven om terug op controle te komen en enkele testen uit te voeren. Gezonde lichaamsbeweging en gezonde voeding is aanbevolen. Vermijd overgewicht. Voor jou geldt een volledig en strikt rookverbod.
Aandachtspunten
Bij elk onderzoek of procedure waarbij contrastvloeistof wordt gebruikt, raden we aan heel veel water te drinken om de contrastvloeistof zo snel mogelijk spontaan uit het lichaam te laten afvloeien via de urinewegen.
Bepaalde situaties waarin een valsalva-manoeuvre uitgelokt wordt zoals tijdens het niezen met afgesloten neusgaten, maar ook persen, zware zaken opheffen en dergelijke, moeten de eerste dagen na het onderzoek zo veel mogelijk vermeden worden.
Resultaten
Direct na het onderzoek kan de dokter je reeds een voorlopig resultaat meedelen en eventueel een idee over de verdere behandeling. Een definitief resultaat zal later volgen als de dokter de film tot in de details bekeken en eventueel besproken heeft met collega’s.
Wanneer er een stent is geplaatst, kunnen er bloedklonters ontstaan ter hoogte van de stent, dit wordt vermeden door een licht bloedverdunnend medicament te geven tot de stent goed is ingegroeid.
