Droge mond
Een droge mond wordt veroorzaakt door een tekort aan speeksel. Dit kan het gevolg zijn van bestraling in het hoofd-halsgebied, sommige chemo’s, uitdroging, niet eten of drinken, bijwerking van bepaalde medicijnen en roken.
Tijdens de maaltijd kan je best voortdurend kleine slokjes water of andere drank drinken. Vast voedsel zal zo vochtiger worden en beter kunnen weggeslikt worden.Kauw goed! Kauwen stimuleert de productie van speeksel.Gebruik veel saus bij de warme maaltijd.Bij de broodmaaltijden kan gebruik gemaakt worden van smeerbaar beleg zoals smeerkaas, vlees- of vissalades, paté, confituur, choco,… Best kan een royale portie genomen worden. Gebruik ook voldoende boter of margarine.Wanneer brood toch nog te droog is kan ook gebruik gemaakt worden van pap of yoghurt. Ontbijtgranen kunnen geweekt worden in melk, yoghurt of fruitsap. Ook smoothies of shakes kunnen ingeschakeld worden.Stimuleer de speekselklieren door te zuigen op een ijsblokje, waterijs of kauwgom. Ook het kauwen op friszure producten zoals komkommer, appel, tomaat, augurk, ananas,… kunnen helpen.Voorzie steeds een flesje drinken, ook ’s nachts. Je kan eventueel ook een waterspray gebruiken. Deze kan je vinden bij de apotheek.Overleg met de arts om eventueel kunstspeeksel in te schakelen.Door het hebben van een droge mond is er een grotere kans op ontstekingen en tandbederf. Poets daarom na elke maaltijd jouw tanden met een zachte tandenborstel en milde tandpasta (max. 4x per dag).Het spoelen van de mond met een zoutoplossing hulp leveren. Voeg twee koffielepels keukenzout toe aan 1 liter lauw water om zelf een spoelmiddel te maken. Spoel jouw mond ook na het eten van zure en suikerrijke voedingsmiddelen.Verzorg ook jouw lippen goed. Vet jouw lippen regelmatig in met lippenbalsem om uitdroging tegen te gaan.
Slijmvorming
Slijmvorming kan optreden ten gevolge van bestraling in het hoofd-halsgebied en kan ook voorkomen bij slokdarm- en longkanker. Voeding zal niet de oorzaak zijn. Vaak wordt ervaren dat na gebruik van melk en suikerrijke producten slijmklachten optreden. Slijmvorming wordt hier meestal verward met plakkerig gevoel in de mond dat veroorzaakt wordt door het zoete.
Deze tips kunnen ervoor zorgen dat de slijmvorming minder hinderlijk wordt:
Je kan jouw mond spoelen met een zoutoplossing (2 koffielepels keukenzout in een liter (lauw) water). Ook bruisend water of donker tafelbier kunnen helpen.Ijsblokjes of ijswater kunnen verzachtend werken.Zure melkproducten zoals yoghurt, karnemelk,… zullen een minder plakkerig gevoel geven. Hoe kouder de melkproducten, hoe minder klachten. Na het eten van zoete melkproducten is het raadzaam de mond te spoelen met water om een plakkerig gevoel te voorkomen.Friszure producten zoals ananas, augurk, komkommer, zilveruitjes, appel en tomaat kunnen ook helpen. Let wel, als jouw slijmvliezen gevoelig zijn kunnen deze producten te scherp zijn.Spoel de mond met water, koffie of thee na het eten van melkproducten.Wanneer het speeksel te dik, taai en draderig wordt, is het raadzaam om te vragen aan de arts om eventueel een spoelmiddel voor te schrijven.Zorg voor een goede mondhygiëne: zie verder.
Mucositis
Mucositis is een ontsteking van de slijmvliezen van het maag-darmkanaal. Het is een veel voorkomende bijwerking van chemo- en radiotherapie. Mucositis in de mond veroorzaakt ernstige pijn bij het kauwen van eten en ook het slikken gaat moeilijk. Mucositis in de maag en darmen geeft klachten van misselijkheid, braken en diarree.
Zorg voor een goede mondhygiëne! Zie verder voor meer tips.Gebruik eerder zachte of vloeibare voeding.Vermijd scherp gekruide gerechten, (citrus-)fruit, zure voedingsmiddelen, erg zoute producten (gerookte vleeswaren of vis, chips,…), koolzuurhoudende dranken, vruchtensappen, alcoholische dranken, sportdranken.Vermijd eveneens harde voedingsmiddelen zoals korsten, hard gebakken gerechten, hard fruit, noten,…Gebruik bij voorkeur voeding op kamertemperatuur. Soms zijn ijskoude gerechten aangenaam, soms ook niet.Gebruik een kort afgeknipt rietje waardoor het zuigen minder moeite kost en de vloeistof ook minder contact maakt met de beschadigde slijmvliezen.Indien het volledig onmogelijk wordt om te eten kan sondevoeding of parenterale voeding een oplossing bieden.
